3/7/2013 - Aldatma

“ALDATMA”


Ne acı ne acı insan kendine ne kadar yenik

Bulunmadı ihanetin ilacı yürek koca bi karadelik

Yapacak hiç bişey yok gitmek istedi gitti

Hem anlıyorum hem çok acı tek taraflı bitti....

                                                             

 

 İnsanlık tarihinin başlangıcından beri var olmuş, ve insan var olmaya devam ettikçe yaşanmaya devam edilecek bir olgudur Aldatma. Aldatılan için yaraları çok derin, çok sarsıcı olduğu bilinir. Ancak Aldatan taraf da ne oluyor ne bitiyor pek ilgilenilmez. O bir suçludur ve artık yapması gereken tek şey pişman olmak ve kendini affettirmeye çalışmaktır... Peki ya aldatmaya giden yolda neler yaşanmaktadır? Aldatan taraf kendi içinde neler yaşamaktadır. Aldatmanın psikolojik ve sosyolojik temelleri ve nedenleri neler olabilir? Bu yazımızda Aldatma ile ilgili bilinen yada bilinmeyen pek çok konuyu ele alacağım.

 

İlişkilerde ve evliliklerde bir çok sorun alanı mevcuttur. Ancak sadakatsizlik yada aldatma, son yıllarda, evliliklerde ve ilişkilerde yaşanan ve en çok karşılaşılan sorunlarından biri haline gelmiştir.

 

Aldatma, partnerler arasındaki anlaşma ve güvenin, başka bir bireyin duygusal, cinsel ya da romantik biçimde ilişkiye dahil olmasıyla bozulması olarak tanımlanabilir. Bir başka tanımda mevcut birliktelik dışında, 3. Kişi yada kişilerle yaşanan duygusal ve / veya fiziksel bir ilişki sonucu, mevcut birlikteliğin beklenti ve sınırlarının çiğnenmesi, ve bu sebeple kaçınılmaz olarak, yalan içeren söz ve davranışların sergilenmesi anlamına gelen Aldatma sonucunda, genellikle aldatılan taraf üzgüdür, kırgındır, öfkelidir ancak bu durum, aldatan tarafın da acı çekmediği anlamına gelmez. Ayrıca önemli olan bir noktada, sanılanın aksine, çiftlerin %70 inden fazlasının aldatma sonrasında halen bir arada kalma kararında olmasıdır. Peki her iki taraf da acı çekerken ve aynı zamanda bir arada kalmak isterken aldatma sonrası süreç nasıl yaşanmalıdır?

 

Bir çok kişiye sorsanız, aldatma yaşamadan önce, eğer ilerde partneri tarafından aldatılırsa onu terk edeceğini söyleyebilir size. Ancak gerçek hayatta bu böyle olmuyor ve çiftlerin çoğu var olan düzenlerine devam etmek istiyor, eşlerinden ayrılmak istemiyor. Ancak aldatma sonrası da ilişki artık eskisi gibi olmuyor. Suçlama, savunma, vicdan azabı, öfke gibi duygular ilişkinin içinde kol gezerken ilişkiyi yeniden yapılandırmanın tek yolu “ANLAMAK” tır. Aldatmanın temel nedenlerini keşfetmek, aldatmayı bir sebep olarak değil ilişkideki gevşeyen iplerin, sıkılmayan vanaların, açık bırakılan öfke musluklarının bir sonucu olarak görebilmek, her iki tarafında birbirini anlamaya olan gayreti ve aldatmanın da hayatın bir parçası olduğu gerçeğini kabul edebilmek, ilişkinin yeniden ve daha sağlam inşasında önemli rol oynamaktadır. Evet, aldatma sonrası ilişkiler, öncekinden çok daha kuvvetli, sağlam temelli olabilir, çiftler birbirlerini daha iyi anlayabilir ve keşfedebilirlerse...Sayın Profesör Dr. Mehmet Sungur’un da dediği gibi, acı onu anlayan ve araştıran kişiler için çok önemli ve paha biçilemez bir bilgi kaynağıdır aslında. O zaman bu yazıda Aldatmayı, sebeplerini, sonuçlarını, aldatma olgusundaki kadın erkek farklılıklarını daha derinden ele almak ve anlamak hedefiyle ilerlemek doğru olacaktır.

 

Öncelikle aldatmanın sebepleri neler olabilir? Aldatmanın sebepleri oldukça çeşitli ve karmaşık görünmektedir. Psikoanalitik ve sosyolojik literatüre göre insanların ahlaki mirasları, aşkı olumlu şekilde değerlendirirken, cinselliği olumsuz olarak değerlendirirler ve bu anlayış sosyalizasyon sayesinde her yeni nesle aktarılır. Çocuklar seksin ve dolayısıyla cinsel partnerlerin şeytani ve kötü bir şey olduğunu ancak aynı zamanda cinsellikle yaşanan duyguların da gerekli olduğunu öğrenirler. Çocuklukta aşk ve cinsellik farklı elementler olarak öğrenilirken, yetişkinlikte bireyin bunları birleştirmesi ve evlendiği eşi ile yaşaması beklenir. Ancak her birey, evlendiği eşi ile cinsellik yaşamaktan tatmin olmayabilir ve cinselliği dışarıda bir başkası ile yaşama yarayışına girebilir.  Birey, aşk ve sevgi tatminini başka bir eşte, cinsel tatmini ise başka bir eşte yaşama eğilimine yönelebilir (Weil, 1975). Psikoanalitik yoruma göre, kişiler çocukluk döneminde aşık oldukları karşı cins ebeveyne benzer kişileri eş olarak seçerler ancak Oedipus ve Electra kompleksleri uygun biçimde çözümlenemediğinden, bilinç dışı olarak geliştirdikleri tabular nedeniyle eşleri ile doygun bir seks hayatı yaşayamazlar. Buna ek olarak, çocuğun cinselliği kötü ve kirli bir olgu olarak öğrenmiş olması, bu tatmini eşi ile değil, daha düşük statülü ya da  daha düşük değer biçtiği bir başka kişiyle yaşama arayışına girmesine neden olabilir (Freud, 1938).

 

Aldatmanın nedenleri arasında, evlilik ilişkisinin yada var olan ilişkinin nasıl olduğu da önemli bir yer tutmaktadır. Buna göre; evlilikten alınan düşük tatmin ya da  evlilik içerisindeki cinsel ve duygusal ilişkilerin az sayıda ya da  düşük kalitede olması, aldatma için bir sebep oluşturabilmektedir. Evlilik dışı ilişki ile ilgili en yaygın kabul gören yüklemelerden biri de evliliklerdeki mutsuzluk ve çatışmalardır. Aldatma eğilimi yüksek olan kadınların ve erkeklerin çatışma eğilimlerinin de yükseldiği ya da çatışma eğilimi düşen kadın ve erkeklerin aldatma eğilimlerinin düştüğü görülmüştür (Polat, 2006).  Ancak sebep tek başına evlilik ilişkisine de yüklenemez; alternatiflerin ve fırsatların ortaya çıkması da evlilik dışı ilişkilerin gelişmesine yol açabilmektedir (Thompson, 1982).  Kişisel gelişim modeline göre ise, bireyler yalnızca evliliklerinden mutsuz oldukları için değil, bazen de kendilik değerlerini geliştirmek ve kendilerini keşfetmek için farklı partnerlere yönelebilirler (Thompson, 1984).

 

Araştırmalara göre Aldatma konusunda cinsiyetler arasında da farklılıklar görülmektedir. Türk toplumunda da diğer bir çok kültürde de erkeklerin kadınlara oranla evlilik – ilişki dışı ilişkilere daha fazla yöneldiği bulguları saptanmıştır. 2009 yılında Türkiye de 200 evli çift ile yürüttüğümüz çalışmada, evli erkeklerin, evli kadınlara göre aldatma eğilimlerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur.  (kadınların %40 iken erkeklerin %60 tır). Bu çalışmanın sonucu amerika ve avrupa da yapılan birçok araştırma ile tutarlıdır. Ancak bu sonuçlar, aldatmanın erkek ve kadın için çifte standartla değerlendirilmesinden, toplumda erkeğin aldatması “yolunu kaybetmişlik” olarak yorumlanırken kadının aldatmasının “ihanet” olarak görülmesinden dolayı ortaya çıkmış olabileceği belirtilmelidir. Ayrıca ilerleyen yıllarda kadınların aldatma oranının da, sosyal ve ekonomik hayatta kadın ve erkek rollerinin eşitlenmesi ve kadınların iş dünyasına girmesi sebebiyle fırsatların artması gibi nedenlere bağlı olarak artacağı da öne sürülmektedir.

 

Aldatmanın erkeklerde ve kadınlarda ortaya çıkma nedenlerinin farklı olduğu görülmektedir. Erkeklerin, ilişkilerinin hayal ettikleri gibi gitmemesi, yenilik arama, egolarını tatmin etme, çevrelerinde ciddi bir ilişki istemeyen kadınların varlığı, hissedecekleri anlık tatmin duygusuna yenilme, intikam duygusu gibi nedenlerle eşlerini aldatabildiği görülmüştür. Kadınların aldatması da sanılanın aksine yeni bir olgu değildir, fakat daha az konuşulan bir durum olduğu açıktır. Kendine güvenlerini arttırma isteği, duygusal olarak ihmal edildiklerini düşünme, heyecan arayışı, romantizm ihtiyaçlarını karşılama isteği, eşlerinden ya da partnerlerinden daha zengin ve statü sahibi biriyle beraber olmak arzusu, cinsel tatminsizlik ve hiç bitmeyen ev işlerinin ve sorumlulukların yükünden kurtulma isteği, kadınlar için aldatma nedenleri olarak sayılabilir. Bununla birlikte, cinsiyete göre aldatma nedenleriye ilgili genel açıklamalar, kadınların aldatma motivasyonun yakınlık ihtiyacından kaynaklandığı; erkeklerin aldatma davranışlarının ise rastlantısal, fırsatlara dayalı ve cinsellik temelli olduğu şeklindedir.

 

Aldatmanın sonuçları, aldatılan eş için oldukça yıkıcı olabilir. Evliliğin devamlılığı ve kalitesi kadar aldatılan eşin ruhsal ve fiziksel sağlığı da olumsuz yönde eklenebilmektedir. Düşünce ve duygu karmaşası, açıklanabilir bir çerçeve arayışı, kıskançlık ve geleceğe yönelik belirsizlik hissi, aldatılan tarafın yaşadığı ya da yaşayabileceği bazı sonuçlardır. Aldatma sonrasında kadınlar erkeklere oranla daha fazla hayal kırıklığı duygusu ve kendini suçlama – kendinden şüphe etme davranışı sergilemektedir. Ayrıca kadınlar, erkeklere oranla aldatma davranışına karşı daha affedici davranıp ilişkiyi sürdürmeye daha istekli davranırken, erkekler aldatmaya karşı daha yıkıcı ve öfkeli tepkiler göstermektedirler.

 

Aldatma sonrasında bazı çiftlerin neden ilişkilerine devam ettiği, bazı evliliklerin ise neden boşanma ile sonuçlandığı konusunda Hall ve Fincham (2006), aldatılan tarafın, sadakatsiz eşin davranışına nasıl anlam yüklediği ve ne türlü atıfta bulunduğuna bağlı olarak değiştiğini söylemektedir. Buna göre, aldatılan eş, partnerinin davranışına, içsel genel ve kalıcı atıflarda bulunursa (eşim beni aldattı çünkü o güvenilmez biri, hiçbir zaman değişmez, vs...) ilişkiyi sonlandırma, ayrılma gibi olumsuz tepkiler verme ihtimali daha yüksektir. Tam tersi durumda, aldatılan eş, partnerinin sadakatsizliğine durumsal ve değişebilir atıflar yüklerse (eşim beni aldattı ama içine düşürüldüğü durumda başka şansı yoktu, bir daha asla yapmaz, vs...) ilişkiye devam etmek ve durumu yapıcı halde ele almak gibi daha olumlu  tepkiler verme ihtimali yüksek olacaktır.

 

Eğer ilişkiniz aldatma ile sarsılmış yada halen sarsılıyorsa, önce lütfen durun ve derin bir nefes alın. Bilin ki bu yanlızca sizin ilişkinizin başına gelmemiştir.  Bu konudan aile eşrafına bahsetmeyin, çocuklarınız var ise paylaşmayın. Aldatmayı, ve eşinizi daha iyi anlayarak, sorgulayarak, bunu hayatın içindeki dönemeçlerden biri olarak, hayatın bir parçası olarak görerek aşabilirsiniz. İster ayrılmaya ister birlikte kalmaya karar verin, bu zorlu süreçte bilgilenmek, aydınlanmak, “insan” ı daha iyi tanıyabilmek, gelişmek, büyümek olgunlaşmak adına, ve daha sağlam ilişkiler kurabilmek adına profesyonel bir yardım almaktan çekinmeyin.

                                                                                                              Uzm Psk. Didar KANTARCI BOĞDA

                                                                                                                             Çift ve İlişki Danışmanı

 

KAYNAKÇA

FREUD,S.: 1938                    The Basic Writings of Sigmund Freud”, çeviren: Dr. A.A. Brill, New York; The Modern Library.

HALL,H. J.,

FINCHAM D.F.: 2006          “Relationship Dissolution Following Infidelity: The Roles of Attributions and Forgiveness”, Journal of Social and Clinical Psychology, Vol. 25, No. 5, 508-522.

 

KANTARCI, D. ,

ŞENDİL, G:2009                   Evli Bireylerin Bağlanma Stillerine Göre Aldatma Eğilimleri   ve Çatışma Yönetim Biçimlerinin İncelenmesi” İstanbul Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi.

 

POLAT, D.: 2006                  “Evli Bireylerin Evlilik Uyumları, Aldatma Eğilimleri ve Çatışma Eğilimleri Arasındaki İlişkilerin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi” Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi.

SUNGUR, M.Z.:2009           Sen, Ben ve Aramızdaki Her Şey”, GOA Basım Yayım ve Tanıtım, İstanbul.

 

THOMPSON, A.P.:1982       “Extramarital Relations: Gaining Greater Awareness”, The Personnel and Guidance Journal, 61 (2), 102 – 105.

 

THOMPSON, A.P.:1984       “Extramarital Sexual Crisis Common themes and therapy implications”, Journal of Sex and MaritalTherapy, 10 (4), 239 - 254.

 

WEIL,M.W.: 1975                 “Extramarital Reltaionships: A Reappraisal”, Journal of Clinical Psychology, 31 (4), 723 – 725.



Facebook ta paylaş
Uzman Psikolog Didar Kantarcı Boğda | bilgi@psikologdidar.com